Malzemeler masaya geldiğinde ilk istek genellikle şudur: hemen kasayı basmak, bütün parçaları takmak ve robotu bitmiş görmek. Kod henüz mesafe değerini doğru okumuyorken 3D baskıya saat harcanır; kasa içine sığmayan kablo, yanlış delik, yeniden kesilen parça...
Bu yazı, Proje ve Yarışma Rehberi serisinin beşinci bölümüdür. Prototip nedir, test nasıl yapılır, kayıt neden tutulur: bunları atölyede gördüğümüz örneklerle anlatıyoruz. Amaç hızlı bitirmek değil; çalışan, ölçülebilen ve tekrarlanabilen bir sistem kurmaktır.
İlk denemede her şeyin düzgün çalışması beklenmez. Prototip, fikri kanıtlamak ve hatayı erken yakalamak içindir. Çalışmayan bir deneme boşa gitmiş sayılmaz; pin, eşik, polarite veya mekanik hakkında somut bir bilgi üretir. O bilgi deftere yazılmazsa ertesi gün aynı hatayı yeniden ararsınız.
Prototip nedir?
Prototip, fikrin en sade çalışan halidir. Yarışma sahnesindeki boyalı kasa henüz prototip değildir; o, testten geçmiş tasarımın paketlenmiş halidir. Breadboard üzerinde bir mesafe sensörünün Serial Monitor ekranında santimetre basması da prototiptir. Amaç görüntü değil, şu soruya sayısal cevap almaktır: bu parça gerçekten iş görüyor mu?
İşlevi adım adım büyütün:
- Sensör tek başına: Doğru pin, doğru kütüphane, makul değer aralığı. HC-SR04 sürekli 0 veya 1000 basıyorsa bağlantı veya zamanlama yanlıştır.
- Karar: Eşik değer. Mesafe 10 cm altındaysa uyarı verilecek mi?
- Çıkış: LED, buzzer veya motor beklenen yönde tepki veriyor mu?
- Tekrar: Aynı testi en az 10 kez yapın. 10/10 ile 3/10 aynı şey değildir. Yarışmada birkaç resmi deneme olur; tek şanslı video yetmez.
- Sahaya uygunluk: Kasa, batarya, kablo sabitleme. Bunlar herşey yoluna girdikten sonra gelir.
Test defteri
| Tarih | Ne denendi? | Beklenen | Olan | Sonuç / sonraki adım |
|---|---|---|---|---|
| 12.03 | Mesafe < 10 cm | Buzzer ötsün | Ötmedi | Pin numarası yanlıştı |
| 13.03 | Aynı test | Ötsün | Öttü | Eşik 8 cm denenecek |
Jüri kaç kez denediğinizi ve neyi değiştirdiğinizi sorduğunda cevap bu tablodur. Hafızaya güvenmek yetmez. Bir hafta sonra hangi pinin yanlış olduğu unutulur. Başarı oranını da yazın: 10 denemeden 8 tanesi tuttuysa bunu açıkça kaydedin.
Atölyede sık görülen hatalar
1. İşlev oturmadan kasa basmak
Kod henüz kararlı değilken 3D baskıya para ve zaman gider. Kasa içine sığmayan bağlantı, yanlış delik, yeniden kesilen parça çıkar.
Önce işlev, sonra kutu.
2. Tek çalışan videoya güvenmek
Bir kez çalıştı, kayda alındı. Yarışmada beş denemeden dördü şaştı. Şanslı bir tur, güvenilir sistem demek değildir.
Aynı testi tekrarlayın. Oranı yazın.
3. Aynı anda birçok şeyi değiştirmek
Hem kodu hem mekaniği aynı anda değiştirdiniz. Hangisinin işe yaradığı belli olmadı.
Bir seferde bir değişken değiştirin: ya pin, ya eşik, ya montaj. Sonra tekrar test edin.
4. Temel kontrolü atlamak
LED yanmıyor diye kodu yeniden yazmak yaygındır. Oysa polarite ters olabilir, direnç yoktur veya GND kopuk olabilir.
Önce pin, direnç, polarite, ortak toprak kontrolü. Sitedeki Hata Bankası kayıtları bu kontrolleri hızlandırır.
5. Güvensiz test
Motor dönerken ele yaklaştırmak, kısa devre riski, tekerlekler yerdeyken ilk güç vermek.
Güvenlik kuralı da test protokolünün parçasıdır. İlk denemede güç sınırlı, hareket alanı boş, acil durdurma taktiği belli olsun.
Velilere kısa not: Evde çalışılacaksa düzenli bir masa ayırın. Neden çalışmıyor baskısı yerine bugün ne öğrendiniz diye sorun. Çalışmayan deneme de işin parçasıdır.
Kendine sorabileceğin kısa sorular
- Şu anki prototip hangi soruyu cevaplıyor?
- Son testte sayısal sonuç neydi? (örnek: 10 denemeden 7 tanesi tuttu)
- Bir sonraki en küçük iyileştirme ne?
- Bunu on kez üst üste yapabilir miyim?
Sırada ne var?
Sıradaki bölümde rapor, poster ve video konusunu ele alacağız.
Test etmeden robotu son haline getirmeyin. Küçük adım, ölçülebilir sonuç, yazılı kayıt.
