İyi bir fikir buldun. Şimdi sıra kimle ve nasıl çalışacağında. Yarışmalarda en sık görülen hata şudur: bir kişi her şeyi yapar, diğerleri izler. Sonra o kişi yorulur, proje yarım kalır.
Bu yazı, Proje ve Yarışma Rehberi serimizin üçüncü bölümüdür. Takım kurmayı, görev dağılımını ve kaptanın gerçek rolünü sade bir dille anlatıyoruz.
Unutma: Kaptan her işi yapan değildir. Kaptan; planı görünür kılan, işleri bölen ve takımı motive eden kişidir.
Kaç kişi olmalı?
Çok kalabalık takımda karar almak zorlaşır. Çok küçük takımda yük ağırlaşır. Çoğu okul projesi için 3-5 kişi dengeli bir aralıktır. Yarışmanın şartnamesine mutlaka bak; üst sınır değişebilir.
Takımda ideal olarak şu roller bulunur (isimler değişebilir):
- Kaptan / koordinatör: takvim, iletişim, genel takip
- Donanım / mekanik: kasa, bağlantı, atölye
- Yazılım / elektronik: kod, sensör, test
- Dokümantasyon: rapor, fotoğraf, video, sunum metni
Bir kişi iki rol alabilir; ama "herkes her şeyi yapıyor" hali genellikle kaos üretir.
Görev dağılımı nasıl yapılır?
| İş | Kim? | Ne zaman bitecek? | Bitti mi? |
|---|---|---|---|
| Sensör bağlantı şeması | Ayşe | Cuma | Evet / Hayır |
| İlk kod (okuma + Serial) | Mehmet | Pazar | Evet / Hayır |
| Kasa çizimi | Zeynep | Cumartesi | Evet / Hayır |
| Test videosu taslağı | Muhammed | Pazartesi | Evet / Hayır |
Bu tabloyu deftere veya ortak bir dosyaya yazın. Her toplantıda "Bitti mi?" sütununu güncelleyin. Sözlü olarak "ben yaparım" yetmez; yazılı takip gerekir.
Kaptan ne yapar, ne yapmaz?
Yapar:
- Haftalık kısa plan çıkarır
- Kimde ne eksik var bakar
- Öğretmen ve veliyle iletişimi düzenler
- Çatışmada uzlaştırır
- Teslim tarihlerini herkese hatırlatır
Yapmaz:
- Tüm kodu tek başına yazmak zorunda değildir
- Herkesin yerine kendi kararını dayatmaz
- Hata olunca sadece başkasını suçlamaz
Gerçek hayata yakın örnekler
1. Tek süper kahraman
En iyi kodlayan öğrenci her şeyi üstlendi. Hasta olunca proje durdu.
Çözüm: Yedek kişi belirleyin. Kritik bilgileri (şifre değil; plan, dosya, şema) ortak klasörde tutun.
2. "Ben mekanik bilmiyorum" kaçışı
Herkes yazılım istiyor, kasayı kimse yapmıyor.
Çözüm: İstek + ihtiyaç dengesi. Sevmediğin işin küçük bir parçasını da al; öğrenmek de görevin parçasıdır.
3. Toplantısız ilerleme
Bir ay boyunca mesajlaştınız ama yüz yüze / çevrimiçi net toplantı olmadı.
Çözüm: Haftada 1 kısa toplantı (15-20 dk). Gündem: ne bitti, ne takıldı, sıradaki kim?
4. Arkadaşlık bozulması
İş bölünmediği için tartışma çıktı.
Çözüm: Erken net görev listesi. Suçlamak yerine "Bu iş kimin üzerinde?" diye sorun.
5. Öğretmeni bilgilendirmemek
Takım kendi halinde ilerliyor; öğretmen son hafta duyuyor.
Çözüm: Kaptan haftada bir kısa durum notu iletsin. Destek almak için görünür olun.
Velilere küçük bir not: Takım işine ara sıra moral verin; ama toplantılara sürekli müdahale etmeyin. Çocukların kendi aralarında sorumluluk öğrenmesi yarışmanın önemli parçasıdır.
Kendine sorabileceğin kısa sorular
- Benim net görevim ne?
- Bu hafta teslim edeceğim somut çıktı ne?
- Bir işi bitiremezsem yedek planım var mı?
- Takımda iletişim kopukluğu var mı?
Sırada ne var?
Sıradaki bölümde malzeme, bütçe ve atölye planı konusunu ele alacağız.
İyi takım, iyi projeyi taşır. İşi böl, tarihi yaz, birlikte ilerle.
