Merhaba. Günlük hayatta bilgisayar neredeyse her alanda kullanılır oldu. Bununla birlikte kullanıma ve bakıma da dikkat etmek gerekiyor. Olur olmaz zamanda bozulması herkesi çileden çıkarır. Çevresel nedenlerden veya kullanıcı kaynaklı arızaların önüne geçmek için basit ama önemli önerileri aşağıda topladım.
1. Tozdan koruyun
Bilgisayarın en büyük düşmanlarından biri tozdur. Ortamın mümkün olduğunca tozsuz olmasına veya bilgisayarınızın toza maruz kalmamasına dikkat edin. Fan ve hava kanallarında biriken toz hem ısınmayı artırır hem de ömrü kısaltır. Bilgisayarınızı düzenli aralıklarla temizleyin.
2. Nemden koruyun
Diğer bir düşman nemdir. Nemli ortamlarda uzun süre bırakmayın; kullandığınız odayı sık sık havalandırın. Özellikle bodrum, banyo yakını veya aşırı nemli odalar risklidir.
3. Isıya dikkat edin
Ciddi sıkıntılardan biri de ısınmadır. Bilgisayarınızı kapalı dolap içinde çalışır durumda tutmayın. Masaüstü kullananlar kasayı sık sık kapalı dolaba koyuyor; bu tavsiye edilmez. Hava sirkülasyonu şarttır.
Dizüstü bilgisayarlarda ısınma varsa soğutucu altlık işe yarar. Havalandırma deliklerini kapatmayın. Yatak, kanepe gibi yumuşak zeminlerde hava kanalları kapanır; düz ve sert zeminde kullanın. Arabada, kalorifer yanında veya aşırı güneşte bırakmak da zararlıdır.
4. Yiyecek ve içeceklere dikkat edin
Bilgisayar kullanırken mümkün mertebe bir şeyler yiyip içmeyin. Sıvı dökülmesi istenmeyen sonuçlar doğurur. Kırıntılar da zamanla bozulmaya ve hijyen sorununa yol açar.
5. Kullanmadığınızda güvenli kapatın
Uzun süre kullanmayacaksanız güvenli şekilde kapatıp toz ve nemden uzak bir yerde muhafaza edin. Gereksiz yere sürekli açık bırakmak elektronik aksamın ömrünü azaltır. Güç düğmesine basıp zorla kapatmaktan da kaçının; bu disk ve SSD için risklidir.
6. Taşırken çantasında taşıyın
Dizüstü bilgisayarınızı taşırken çantasında taşıyın. Düşme ve darbelere karşı tedbirli olun. Güvensiz yerlere, yere veya düşme ihtimali olan kenarlara bırakmayın.
7. Ortak yerlerde kilitleyin
Okul, kütüphane gibi ortak ortamlarda bilgisayarın başından ayrılırken ekranı kilitleyin. Oturumu şifre ile kullanın. Başkasının bilinçsiz müdahalesi hem veriyi hem yazılımı bozabilir.
8. Bataryaya dikkat edin
Birçok yeni dizüstünde batarya sabit (çıkarılamaz) gelir. Eski modellerde bataryayı söküp sürekli sadece prize bağlı kullanmak da risklidir; elektrik kesilince ani kapanma veri kaybına yol açabilir.
Mümkünse üreticinin batarya sağlığı / şarj limiti ayarını kullanın (çoğu cihazda %50-80 civarı). Sürekli %100 dolu ve prize takılı bırakmak batarya ömrünü kısaltır. Aşırı sıcakta şarj etmekten kaçının. Mutlaka orijinal veya uygun voltaj/amperdeki adaptörü kullanın.
9. Düzenli temizlik yapın
Dış ve iç temizliği ihmal etmeyin. Tozlu ortamlarda haftada bir; ev ortamında 2-3 haftada bir temizlik genelde yeterlidir. Yazılımsal tarafta da kullanmadığınız program ve dosyaları temizleyin.
Önemli: Bilgisayarınızda SSD varsa klasik disk birleştirme yapmayın; SSD için gerekmez ve zararlı olabilir. Windows'ta "Optimize et" / TRIM yeterlidir. Eski HDD (mekanik disk) kullanıyorsanız birleştirme hâlâ anlamlı olabilir.
10. Güç ve ani elektrik kesintisi
Kalitesiz priz, ucuz uzatma ve ani voltaj dalgalanması anakart ile güç kaynağına zarar verir. Mümkünse kaliteli priz kullanın; masaüstünde UPS (kesintisiz güç) çok işe yarar. Dizüstünde batarya zaten kısa kesintilerde koruma sağlar - bu yüzden bataryasız sürekli prize bağlı kullanım önerilmez.
11. SSD / disk doluluğu ve yedek
Diskin aşırı dolu olması (özellikle %90 üzeri) hem yavaşlatır hem de SSD ömrünü olumsuz etkiler. Önemli dosyalarınızı düzenli yedekleyin. Cihaz uzun yaşasa bile veri kaybı ayrı bir risktir.
12. Yazılım sağlığı
Gereksiz antivirüs yığını kurmayın; güncel işletim sistemi ve güvenilir koruma yeterlidir. Şüpheli programlar fanı sürekli çalıştırıp hem ısınmaya hem de yavaşlamaya yol açar. Güncellemeleri bilinçli yapın; bilgisayarı "yavaşlattı" diye her şeyi kapatmak yerine kaynak tüketen programları kontrol edin.
Şimdilik aklıma gelenler bunlar. Basit ama önemli önlemler; bilgisayarınızı uzun süre daha sıkıntısız kullanmanıza yardımcı olur.
