2013 te bu yazının ilk hali şunu diyordu: fişi çek, bataryayı çıkar, ters çevir, kurut, aç. O gün için kaba doğru bir iskeletti. Bugün çoğu dizüstü bilgisayar ince, batarya sabit, bağlantı USB-C. Pirinç torbası hâlâ dolaşıyor. Fön makinesi hâlâ öneriliyor. İkisi de kartı kurtarmaz, bazen daha çok zarar verir. Bu yazıda atölye ve ev için güncel, doğru sırayı yazıyorum. Mucize vaat etmiyorum. Gücü kesmek, kurutmak, nemden uzak durmak hâlâ en işe yarayan ilk dakikalardır.
Islakken çalışıyor mu diye açmak, çoğu zaman asıl hasarı o anda verir. Kısa devre ve korozyon elektrik varken oluşur. Önce güç kesilir. Dosyayı kurtarayım diye açmak, hem kartı hem dosyayı kaybettirebilir.
İlk bir dakika
- Güç düğmesini basılı tut. Windows veya macOS kapat menüsüne gitme. Her saniye elektrik, ıslak bakırda iş görür. 5-10 saniye basılı tutmak çoğu kartı kapatır.
- Şarjı ve kabloları çek. Adaptörü, USB bellekleri, HDMI yi, SD kartı, harici diski çıkar. Islak USB-C ye kablo takılıysa önce onu çek. Bazı yeni MacBook larda portta sıvı uyarısı çıkar. O uyarı varken şarj etme.
- Ayakların suda veya cihaz duman / koku / şişme gösteriyorsa dokunma. Sigortadan kes. Lityum batarya şişer, ısınır, koku yaparsa uzak dur. Bu ev tamiri değildir.
Eski kalın dizüstünde kayar kapaklı, kullanıcıya açık batarya varsa ve nasıl çıktığını biliyorsan çıkar. Çoğu 2016 sonrası ince laptopta batarya içeridedir, vida ve yapışkanla durur. Kapağı tornavidayla zorlamak hem garantiyi hem pili tehlikeye atar. Çıkaramıyorsan zorlama. Gücü kesmiş olman yine de işe yarar.
Sıvıyı tahliye et
Kapağı yaklaşık dik aç, klavye alta gelecek şekilde çadır / ters V koy. Havlu veya kuru bez üzerine oturt. Yerçekimi sıvıyı anakarttan uzak, tuş aralıklarından dışarı çeksin. Hafifçe sallamak kuru bölgeye sıvı taşıyabilir.
Görünen ıslaklığı tüy bırakmayan bezle sil. Ovma. Portun içine kağıt mendil, kulak çubuğu, kürdan sokma. Bazı markaların resmi uyarısı da budur: yabancı cisim pinleri ezer, pirinç tanesi porta girer.
Bunu yapma
| Yapılan şey | Neden zararlı? |
|---|---|
| Pirinç torbası | İçteki nemi çekmez. Toz ve nişasta porta ve tuşa girer, önerilmez. |
| Fön, kalorifer, fırın | Sıvıyı içeri iter, plastiği deforme eder, korozyonu hızlandırır. |
| Hemen açıp dene | Islak kartta kısa devre. En pahalı hata budur. |
| Basınçlı hava, süpürge | Damlayı daha derine sürükler. |
| Mühürlü kapağı evde sökmek | Pil, vida, kablo. Eğitim yoksa servis. |
Su, kahve, kola aynı değildir
Temiz su da iletkendir, yeterince zarar verir. Kahve, çay, kola, meyve suyu ve tuzlu su daha kötüdür. Şeker ve tuz kururken iletken bir film bırakır. Korozyon saatler içinde ilerler. Bu sıvılarda evde 48 saat bekleyeyim demek yetmeyebilir. Yetkili veya bildiğin bir tamirciye erken gitmek, kartı ultrasonik temizlemek için zaman kazandırır. Evde izopropil alkol ile anakart yıkamak, eğitimli bir iştir. Öğrenciye veya rastgele tornavida kullanan birine bırakılamaz.
Ne döküldüğünü bir kenara yaz. Servis ve sigorta için işe yarar. Fotoğraf da durabilir. Şifre ve ekrandaki özel bilgi görünmesin.
Ne kadar beklenir?
Dışarıdan kuru görünmesi, içerinin kuru olduğu anlamına gelmez. Havalı, oda sıcaklığında, çadır konumunda en az 48-72 saat kalması önerilir. Bu süreler sihirli sayı değildir. Kahve ve gazlı içecekte bekletmek, şekeri kartta pişirmek olabilir. O zaman beklemek değil, servise götürmek gerekir.
Beklerken şarja takma. Güç düğmesine basma. Tuşlara basıp sıvıyı yayma.
Bunu yap / bunu yapma
- Yap: Gücü kes, kabloları çıkar, çadır pozisyonuna koy, bekle veya servise git.
- Yap: Kahve / kola ise erkenden servise gitmeyi düşün.
- Yap: Önemli dosyanı her zaman ikinci bir yerde, yedekte tut. Islakken dosya kurtarmayı deneme.
- Yapma: Pirinç, fön, fırın, sallama, porta cisim sokma.
- Yapma: Şişen pili şarj etmek veya evde delmek.
Bilgi notu: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Üretici kılavuzu, yetkili servis ve resmi talimatın yerine geçmez. Sıvı hasarı çoğu standart garantide kapsanmaz.
Hızlı kontrol listesi
- Güç kesildi mi? Şarj ve kablolar çıktı mı?
- Şişme, koku, duman var mı? Varsa uzak durdum mu?
- Çadır konumunda süzülüyor mu? Sallamadım mı?
- Pirinç ve ısıdan uzak durdum mu?
- Kahve veya gazlı ise servisi ertelemedim mi?
- Islakken açıp denemedim mi?
Kart her zaman kurtulmaz. Doğru sıra ise şansı büyütür, yanlış efsane şansı küçültür. Gücü kes, süzdür, acele etme.
